Ervaringen van patiënten zijn onmisbaar voor succesvolle implementatie



Vanaf september tot maart implementeert het Beatrixziekenhuis in Gorinchem (Rivas-Zorggroep) samen beslissen in de zorgprocessen knieslijtage en baarmoederverzakking. Zorgbelang Zuid-Holland gaat volgen hoe patiënten de vernieuwde werkwijze ervaren. Ook participeert Zorgbelang in de stuurgroep van het overstijgende programma Kwaliteit als Medicijn.

In dit programma werken huisartsen in Gorinchem en omgeving, Rivas-zorggroep en zorgverzekeraar VGZ samen met patiënten aan betere én betaalbare zorg. ‘We willen niet zoveel mogelijk produceren, maar zo zinnig mogelijk zorg leveren’, legt organisatieadviseur Petran Geurts uit. ‘Zinnige zorg is in het belang van de patiënt’, vult Stephanie Vallianatos (projectleider Zorgbelang Zuid-Holland) aan. ‘Je gaat uit van wat de patiënt wil bereiken, wat er voor hem toedoet en hoe je hem daarbij het beste helpt.’

Implementatieprogramma Beslist Samen
Gezamenlijke besluitvorming is een vanzelfsprekend onderdeel van Kwaliteit als Medicijn. Geurts: ‘Binnen het implementatieprogramma Beslist Samen! willen we dit proces meer structureren en bewuster uitvoeren. Daarom hebben we twee enkelvoudige zorgprocessen gekozen om te kunnen leren wat nodig is en wat het van artsen en patiënten vraagt.’ Tegelijkertijd wordt ziekenhuisbreed het werken met de 3 goede vragen geïmplementeerd, te beginnen met het aanbieden van trainingen.

Samen beslissen stopt hierna niet. Het is een filosofie die in de haarvaten van het ziekenhuis moet doordringen. ‘De eerste processen zijn een drager voor die verandering en onderdeel van een veel groter proces, waarbij de patiënt echt partner wordt’, aldus Geurts.

Patiëntervaringen
Je kunt samen beslissen alleen goed implementeren, als je je mede baseert op de ervaringen van patiënten en hun vertegenwoordigers, vinden Vallianatos en Geurts. ‘Daarom willen we binnen deze eerste implementatiefase patiëntervaringen ophalen en hiermee de dialoog met de artsen aan gaan’, stelt Vallianatos. ‘Dat kunnen we op verschillende manieren doen, bijvoorbeeld via observaties in de spreekkamers of via interviews met patiënten. Voelen patiënten zich echt betrokken bij de beslissing over hun behandeling? Sluit de zorg aan bij hun leven en behoeftes? En voelen ze zich zelf ook verantwoordelijk voor een goed resultaat? Met andere woorden: krijgen ze zinnige zorg? Als je dat in een vroeg stadium weet, kun je zo nodig bijstellen.’

Het implementatieplan in het Beatrixziekenhuis is gebaseerd op bewezen effectieve modellen. Geurts: ‘We gebruiken bijvoorbeeld de keuzehulp Patiënt Plus. Ook het voorleggen van verschillende opties en het inbouwen van bedenktijd is onderdeel van het beslisproces.’ Zorgbelang was hierbij op de achtergrond betrokken. ‘In gesprekken met Petran heb ik meegekeken en -gedacht. Maar we weten al vanuit onderzoek wat voor een optimaal beslisproces belangrijk is. Daarvoor hoef je dan niet opnieuw een ei te leggen.’

Meerwaarde
Voor beiden is het meten van patiëntervaringen cruciaal. ‘Ik werk zelf in dit ziekenhuis en kan niet kijken met de bril van de patiënt. Daarvoor zit ik teveel in de organisatie. Zorgbelang Zuid-Holland kan dat wel’, stelt Geurts. Je weet alleen of de bedachte werkwijze voor de patiënt werkt, als je dat op een waardevrije manier en met een open mind aan patiënten vraagt, weet Vallianatos. ‘Hoe ervaren zij het en wat betekent het voor hun herstel? Als Zorgbelang hebben we hier veel ervaring mee.’
Bij een andere verbetering bleek voor Geurts al de meerwaarde van patiëntervaringen. ‘We hadden het proces van de knieoperatie zo verbeterd dat patiënten een dag eerder naar huis konden en dachten dat alle patiënten dat fantastisch vonden. Totdat een oudere dame in een focusgroep vertelde dat ze het eng had gevonden en niet durfde te lopen. Daar hadden wij niet bij stil gestaan. Het is goed om daar bij verdere inrichting en voorlichting rekening mee te houden’

Samen met specialisten
Hoe en wanneer patiëntervaringen worden opgehaald, wordt in nauw overleg met de betrokken specialisten bepaald. Vallianatos: ‘Ik vraag hen eerst naar hun ideeën hierover. Ook hier gelden de principes van samen beslissen. Onze ervaring is dat je alleen succesvol kunt implementeren als je de ervaringen van de patiënt betrekt. Hoe je dat doet, moet je elke keer weer in overleg bepalen, anders werkt het niet.’